Intro
Amharisk • አማርኛ

ቤት ለመግዛት የሚወሰድ ብድር (ሞርጌጅ)

አብዛኞዎቹ ሰዎች ቤት መግዛት ሲፈልጉ ከባንክ ገንዘብ ይበደራሉ። ገዥው የራሱ የሆነ ትንሽ ንብረት (የግል ንብረት) ሊኖረው እንደሚገባ ባንክ ብዙ ጊዜ ይጠይቃል። ስለዚህም ለቤቱ የሚያስፈልጋቸውን ገንዝብ ሙሉ በሙሉ አይበደሩም ማለት ነው። ነገር ግን ባንኮች የተለያዩ ህጎች አሉዋቸው። መክፈል ያለባቸው ወለድ የወሰዱት ብድር ወለድ በተበደሩት የቤት ዋጋ ፐርሰንት (በመቶ) አንጻር የሚወሰን ነው።

ቤት ለመግዛት ብድር ከመውሰድ በፊት፣ የብዙ ባንኮች ስምምነትና ውሎችን ማወቅ ጥሩ ሀሳብ ነው። ቤት ለመግዛት የሚወሰድ ብድር የናንተንና የቤተሰባችሁን ኢኮኖሚ ለሚቀጥሉት በርከት ያሉ አመታት ላይ ተጽእኖ ያሳርፋል። የአካባቢው ባለስልጣን ለእናንተ የሚሆን የብድር እቅድ ካለው ማወቅ ጥሩ ነው። ሁስባንከን ቤት ለመስራት ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ወጣቶችና ሌሎች የተለየ የብድር እቆዶች አሉት። እነዚህ እቅዶች በአካባቢ ባለስልጣን የሚተዳደሩ ናቸው።

ቤት ለመግዛት የሚወሰዱ ሁለት የብድር አይነቶች፤

  • የማይቀያየር የብድር ክፍያ
  • እየቀነሰ የሚሄድ የብድር ክፍያ

የማይቀያየር የብድር ክፍያ

የማይቀያየር የብድር ክፍያ ወለዱ የማይለወጥ ሲሆን ብድሩ በሚመለስበት አጠቃላይ ጊዜ ውስጥ አንድ አይነት ክፍያ ይከፈላል። በየጊዜው የሚመለሰውን ዋና ብድር ወለዱን በመክፈል ከተጀመረ ከፍተኛ ሲሆን በየጊዜው የሚመለሰው ዋናው ብድርም ዝቅተኛ ይሆናል። ብድሩ እየተከፈለ በሚሄድበት ወቅት የሚከፈለው ወለድ ይቀንሳል። በየጊዜው የሚመለሰው ዋናው ብድርም ይቀየራል። የብድሩ የጊዜ መጠን ግን አይቀየርም። ጠቅላላ የወለድ ወጪዎች፣ እይቀነሱ ከሚሄዱ የብድር ክፍያዎች በላይ የማይቅያየሩ የብድር ክፍያዎች ላይ ይበልጣሉ። አብዛኛዎቹ ሰዎች በየወሩ የሚከፈሉት ብድር መጀመሪያው ላይ አነስተኛ ስለሚሆን የማይቀያየሩ የብድር ክፍያዎች ይመርጣሉ።

እየቀነሰ የሚሄድ የብድር ክፍያ

እየቀነሰ የሚሄድ የብድር ክፍያ ላይ የሚከፈለው የወለድ ድርሻ በመመለሻው ጊዜ በሙሉ አንድ አይነት ነው። የብድሩ እየተከፈለ በሚመጣበት ወቅት የወለዱ መጠን እንደዚሁም በየወቅቱ የሚመለሰው ገንዘብ እየቀነሱ ይሄዳሉ። ጠቅላላ የወለድ ወጪዎች ከማይቀነሱ የብድር ክፍያዎች በላይ እየቀነሱ በሚሄዱ የብድር ክፍያዎች ላይ ይቀንሳል። ምክንያቱም በመጀመሪያው የመመለሻ ጊዜ አብዛኛው የብድር ክፍል በየጊዜው ስለሚከፈል ነው።

እየቀነሰ ስለሚሄድ የብድር ክፍያና የማይቀያየር የብድር ክፍያን አስመልክቶ የሚመለሰው የገንዘብ ልክ የሚያሳይ ምሳሌ እነሆ ቀርቧል። ብድሩ በሁለቱም የብድር አይነቶች 100,000 የኖርዌይ ክሮነር፣ ወለዱ 4 በመቶ ሲሆን የመመለሻ ጊዜውም 25 አመታት ነው።

አብዛኛዎቹ የባንኮች ድረገጾች የወለድ መቀመሪያ(ማስሊያ) አላቸው። እነዚህም የተለያዩ ብድሮችና የሚመለሱበት የጊዜ ዘመን እንድታስገቡ ይፈቅዱላችኃል። ይህ መቀመሪያ በየወሩ ምን ያህል መክፈል እንዳለባችሁ አስቦ ይነግራችኃል። በሌላ አባባል በእያንዳንዱ ባንክ ማስገባት የምትችሉትን የገንዘብ መጠን ሲያስቡለት የምትከፍሉበት የጊዜ መጠን ምን ያህል እንደሆነ ልታውቁ ትችላላችሁ፡፡

Ansvarlig for disse sidene J.W. Cappelens Forlag AS. Læremidlet er utviklet med støtte fra Utdanningsdirektoratet. Tilbakemeldinger: intro@cappelendamm.no