Intro
Amharisk • አማርኛ

የተለያዩ ዘዬዎች - የኖርዌጂያንኛ ሁለት የጽሁፍ አይነቶች

ኖርዌጂያንኛ በተለያዩ ዘዬዎች ይነገራል። በአገሪቷ የተለያዩ ክፍሎች የተለያዩ ዘዬዎች የሚነገሩ ሲሆን በቃላት፣ አገላለፆች እና አደማመጦች ልዩነቶች አሉ።

ኢቫር ኤሰን ©Universitetsbiblioteket i Bergenኢቫር ኤሰን ©Universitetsbiblioteket i Bergen

ኖርዌይ ውስጥ ሁለት የተለያዩ ሕጋዊ አፃፃፎች ያሉ ሲሆን Bokmal(ቡክሞል) እና Nynorsk(ኒኖሽክ) ተብለው ይጠራሉ። ይህ ለምንድን ነው?

ኖርዌይ ከዴንማርክ ጋር ከ1380 እስከ 1814 ድረስ አብራ ነበር። ስለዚህም መፃፍ የሚችሉት ኖርዊጂያዊያን በዳንሽኛ ይጽፉ ነበር። ይህም በኖርዌጂያን የቋንቋ ጹሁፍ ቀስ በቀስ እየጠፋ መጣ። በ1814 ኖርዌይ የራስዋ የሆነ ህገ መንግስት ያረቀቀች ሲሆን ከዴንማርክ ጋር የነበራት ሕብረት አበቃ። ኖርዌይ ከስዊድን ጋር በማበር የተጠናቀቀ ሲሆን ነገር ግን ዳኒሽ ኖርዌይ ውስጥ የጽሁፍ ቋንቋ መሆኑ ቀጠለ። ለአንድ አንድ ከተሞች የሚነገር ቋንቋም ከዴኒሽ ጋር ይመሳሰላል። ነገር ግን በገጠር የሚኖሩ ሰዎች በአብዛኛው የተለያየ የኖርዌጂያን ዘዬዎች ይናገራሉ።

ክኑድ ክኑዴሴን ©Riksantikvarenክኑድ ክኑዴሴን ©Riksantikvaren

የኖርዌይ ነፃነት በ1800 በውይይት ውስጥ ሲሆን ብዙ ሰዎችም ኖርዌይ የራስዋ የሆነ የጽሁፍ ቋንቋ ይኖራታል ብለው አስበዋል። የኖርዌይ ቋንቋ ምን መሆን እንዳለበት ብዙ ረዥምና ስሜታዊ ክርክሮች እና ውይይቶች ተደርገዋል። በተለይም ሁለት የቋንቋ ተመራማሪዎች በቋንቋው እድገት ላይ ጉልህ የሆነ አስተዋጽዎ አድርገዋል።

ኢቫር ኤሰን (1813-1896) የተለያዩ ዜየዎችን ለማድመጥ ኖርዌይ ውስጥ ተጉዘዋል። ከእያንዳንዱ ዜዬ አንድ አንድ ነገሮችን በመውሰድም አሁን Nynorsk(ኒኖርሽክ) እየተባለ የሚጠራውን ቋንቋ ፈጥሯል።

ክኑት ኑዴሴን (1812-1895) የዴኒሽ የጽሁፍ ቋንቋን ኖርዌጂያዊ ለማስመሰል ፍላጐት አሳይቷል። በኖርዌይ የሚገኝ የዴኒሽ ቋንቋ በአሁኑ ወቅት Bokmal(ቡክሞል) እየተባለ የሚጠራውን ቋንቋ አድጓል።

በአሁኑ ወቅት Bokmal(ቡክሞል) እና Nynorsk(ኒኖሽክ) በኩል ደረጃ ላይ ይገኛሉ። ሁሉም ኖርዌጂያውያን ሁለቱም የአፃፃፍ ስልቶችን መፃፍ እና ማንበብ ይጠበቅባቸዋል።

የተለያዩ ቦታዎች ዘይቤዎችን አድምጡ።

Ansvarlig for disse sidene J.W. Cappelens Forlag AS. Læremidlet er utviklet med støtte fra Utdanningsdirektoratet. Tilbakemeldinger: intro@cappelendamm.no